قرقره ها علوم پنجم

قِرقِره چرخی است که در لبه‌های خود شیاری دارد برای نگهداشتن طناب یا کابل. قرقره از ماشین‌های ساده است و معمولاً برای کاهش نیروی لازم برای کشیدن یا بلند کردن بارها طراحی می‌شوند.

 

 

- قرقره ثابت:

يکی از انواع قرقره ی ساده ،قرقره ی ثابت است.

سيستمی را در نظر بگيريد که قرقره  از جايي آويزان است و در آن طناب به قرقره ای وصل شده است در اين حالت طناب از روی قرقره می گذرد .اگر طناب همگن باشد،کشش طناب در تمام طول آن يکسان خواهد بود.اگر کشش در يک طرف قرقره با طرف ديگرش متفاوت باشد، قرقره شروع به چرخش می کند تا کشش طناب ها در طرفين برابر شود.  در حالت کلی قرقره ثابت فقط جهت نيرو راتغيير می دهد.
توجه: این قرقره نظیر اهرم نوع اول حالت اول است.

2- قرقره متحرک:

سیستم دیگری که به بالا بردن اجسام کمک می‌کند قرقره متحرک است. انتهای طنابی را به تکیه گاه ثابتی ببندید و انتهای دیگرش را که از شیار قرقره متصل به وزنه‌ای وصل شده، عبور داده و بالا بکشید.

  درست است که به کمک قرقره‌ها جسم را با نیروی کمتری بالا می‌برید، اما باید طناب را بیشتر از حالتی که جسم را مستقیما بالا می‌برید، بکشید. هر بار که طناب را ۳ متر با دست بکشید، جسم فقط ۱٫۵ متر بالا می‌آید. توجیه این مساله چنین است که اگر جسم ۱٫۵ متر بالا بیاید، هر دو طرف طناب که جسم را نگه داشته‌اند نیز ۱٫۵ متر کوتاه می‌شوند. بنابراین، باید ۳ متر طناب کشیده باشید. یعنی، جسم با نیرویی برابر نصف وزن آن بالا کشیده می‌شود.

وزن جسمی که بالا کشیده می‌شود را نیروی مقاوم و فاصله‌ای که جسم بالا می‌رود را بازوی مقاوم می‌نامند. نیرویی که به کار می‌برید، نیروی محرک و مسافتی که این نیرو در آن اعمال می‌شود بازوی محرک نام دارد. بازوی محرک همواره برابر است با حاصلضرب بازوی مقاوم در تعداد طنابها.

 این قرقره از راه افزایش نیرو به ما کمک می کند.کته: قرقره متحرک مانند اهرم نوع دوم است- قرقره مرکب

هدف از به کار بردن دستگاه‌ها کاهش نیروی محرک است. می‌توان دستگاه قرقره‌ها را طوری باهم ترکیب کرد که نیروی محرک بازهم کمتر شود. اگر قرقره متحرکی که وزنه‌ای به آن بسته شده را از طریق طنابی به یک قرقره ثابت سوار کنیم. نیروی مقاوم به جای دو طناب، میان سه طناب تقسیم می‌شود. در این حالت بازوی محرک سه برابر بازوی مقاوم می‌باشد. با استفاده از قرقره‌های بیشتر، بازهم می‌توان نیروی محرک را کمتر کرد.

 

 

 

 

 

 

 

علوم ششم

سر کلاس با هم به موجودات میکروسکوپی سری زدیم و چیزهای عجیب غریبی رو شاهد بودیم که برای همه مون هم جالب و دیدنی بود.  نمونه  پوست موز از جمله چیزهایی که گاهی خیلی بی تفاوت از کنارشون رد میشیم رو براتون تو این پست قرار میدم،  امیدوارم باز هم اگه فرصتی شد چیزهای دیگه ای رو هم با هم به وسیله ی میکروسکوپ ببینم و از این طریق هم به علممون اضافه بشه و هم پی به عظمت خداوند ببریم:

پوست موز

تقسیم دوتایی

چشم را خودمان بسازیم

ساختمان چشم

 

چشم شما چگونه دنیای اطراف را می بیند؟ یك وسیله ساده بسازید و ببینید چگونه نور وارد چشم شما می شود و تصویر در آن تشكیل می گردد. پیام های تصویر تشكیل شده در چشم شما، توسط اعصاب به مغز فرستاده می شوند.

 

وسایل مورد نیاز

١- دستمال كاغذی را به یك طرف تنگ ماهی بچسبانید.

٢- توسط موم ذرّه بین را بر روی میز بچسبانید. در واقع این مجموعه چشم شما است

٣- كاغذ را تا كنید و نیمه ی شكلی را از آن ببرید. سپس تای آن را باز كنید.

- توسط موم كاغذ را روی میز و در مقابل ذرّه بین قرار دهید.

- چراغ قوه را همراستای شكل و مدل چشم قرار دهید و آن را روشن كنید. تصویر وارون شكل بر روی دستمال كاغذی ظاهر می شود. آنقدر ذرّه بین را جلو و عقب ببرید تا تصویر واضح حاصل گردد.

اهرم و قرقره ها علوم پنجم

نکته ها : اگر در يک اهرم بازوي محرک بلندتر از بازوي مقاوم باشد آن اهرم مقدار نيرو را افزايش مي دهد يا به اصطلاح ديگر در اين نوع اهرم در نيرو صرفه جويي مي شود که نمونه آن اهرم هاي نوع دوم هستند .

 

واگر دريک اهرم بازوي مقاوم بلندتر از بازوي محرک باشد آن اهرم مسافت وسرعت اثر نيرو را افزايش مي دهد ، همچنين مي توان گفت در وقت هم صرفه جويي مي شود .نمونه آن اهرم هاي نوع سوم هستند .

 

توجه داشته باشيم که اهرم نوع اول نسبت به محل قرار گرفتن تکيه گاه مي تواند در نيرو يا در وقت براي ما مفيد واقع شود .

 

در اهرم ها قانوني وجود دارد که اگر بخواهيم اهرم به حال تعادل برسد بايد هميشه اين رابطه درست باشد

 

  مقدار نيروضريدر بازوي محرک = مقدار جسم ضربدر بازوي مقاوم

 

که در اين نمونه مي توانند مقدار هريک از موارد را نداده باشند که مي توانيم با کمک اين قانون براساس سه مقدار داده شده ديگر مقدار مجهول را حساب کنيم .

 

يکي ديگر از انواع ماشَين ها سطح شيبدار است

سطح شیب دار:

 

 

سطح مايلي که دو سطح غير هم ارتفاع را بهم مرتبط مي سازد . دقت کنيم که در يک سطح شيبدار اگر ارتفاع ثابت باشد هر چه طول سطح شيبدار بيشتر شود انجام کار براي ما آسانتر است نکته مهم ديگر اينکه در حالتي که ارتفاع ثابت باشدومقدار طول تغيير کند وما در هر دو حالت وزنه يکساني را بالا ببريم مقدار کار ما در هر دو حالت مساوي مي باشد .سطح شيبدار در زندگي انسان کاربردهاي زيادي دارد مثل نردبان – پيچ که يک سطح شيبدار مارپيچ است و....

 

قرقره:

                                                                           

 

نوع ديگري از ماشين ها قرقرها هستند که ساده ترين آن قرقره اي است که از يک قرقره تشکيل شده است که ما به همان اندازه که طناب را بکشيم جسم به بالا حرکت مي کند مثل قرقره پرچم .در بعضي قرقرهاي مرکب بسته به تعداد قرقره مورد استفاده ممکن است ما با کشيدن 6. متر طناب جسم سه متر يا دو متر جابجا شود( البته کار کشيدن طناب( به زبان ساده) راحت تر خواهد بود ودر عوض مقدار بيشتري طناب رابايد بکشيم) به عنوان مثال اگر به قرقره اي که با آن موتور ماشين را بالا مي کشند دقت کنيم مي بينيم که با کشيدن چند متر طناب يا زنجير موتور چند سانتي متر جابجا مي شود .

علوم پنجم ابتدايي ( بخش سوم – ماشین ها )

آموختيم كه وقتي جسمي را مي كشيم يا حركت مي دهيم، به آن نيرو وارد مي كنيم و بدون وارد كردن نيرو، نمي توانيم اجسام را به حركت در آوريم. تعداد نيرويي كه براي انجام كارها ي مختلف صورت مي گيرد با هم فرق دارد.
انسان براي انجام و حركت اجسام سنگين از فكر خود بهره مي گيرد تا از وسيله و ابزاري بهره برد كه بتواند هر كاري را آسان تر انجام دهد. ابزاري كه استفاده از آنها باعث مي شود تا كارها آسان تر انجام شود ماشين ناميده مي شود.ماشين ها ممكن است ساختماني پيچيدهداشته باشند و يا ساختماني ساده داشته باشند. مانند: قرقره، سطح شيب دار، اهرم و غيره.

اهرم چيست؟
اهرم ها نوع ديگري از ماشين هاي ساده هستند كه با آنها مي توانيم كارها را آسان تر انجام دهيم. با كمك اهرم مي توان چيزهاي سنگين را آسان تر جابه جا كرد. اهرم ها شكل هاي مختلف دارند. در بسياري از ابزارها و وسايل كه ما استفاده مي كنيم نوعي اهرم وجود دارد. مانند:  الّا كلنگ.                                                                                                                                  هر اهرم سه قسمت دارد:
1- تكيه گاه(تكيه گاه ممكن است بين دو قسمت ديگر قرار گيرد. به طور كلي در وسايل مختلف محل تكيه گاه تغيير مي كند.)
2- قسمتي كه به آن نيرو وارد مي كنيم.
3- قسمتي كه اهرم بر جسم نيرو وارد مي كند.
سطح شيب دار:
سطح شيب دار نيز ساختمان ساده اي دارد كه با استفاده از نيروي كشش زمين اجسام سنگين را به طرف پایين مي كشد. نوعي سطح شيب دار سُرسُره است.
ماشين چيست؟
به وسايلي مانند اهرم و سطح شيب دار كه انجام دادن كارها را آسان تر مي كند ماشين گفته مي شود. بعضي ماشين ها ساده اند. مثل: قرقره، پيچ گوشتي و غيره. ساختمان بعضي از ماشين ها پيچيده است. هر ماشين پیچیده از به هم پيوستن چند ماشين ساده به وجود می آید. مانند: ماشين لباسشویي و چرخ گوشت.
ماشين ها نيروي خود را از كجا به دست مي آورند؟
گفتيم كه براي به حركت در آوردن اجسامنيرولازم است. گاهي اين نيرو را توسط انسان تأمين مي كنند. مانند كارگري كه سطل پر از قير را به بالا مي برد. و گاهي تنها نيروي ماهيچه ما كافي نيست به همين دليل بايد به فكر منابع ديگر نيرو باشيم.
استفاده از انرژي الكتريكي
انرژي الكتريكي از مهم ترين انرژي هاست. به وسيله اي كه انرژي الكتريكي را به انرژي حركتي تبديل مي كند موتور الكتريكي مي گويند. اگر موتور الكتريكي را به جريان برق وصل كنيم مي تواند اجسام را به حركت در آورد. مانند: آرميچر. ماشین هایی مانند چرخ گوشت و سشوار نیز داری موتور الكتريكي هستند.

پرسش هاي بخش 3
در جاي خالي كلمات مناسب بنويسيد.

1- هر چه طول سطح شيب دار كم تر باشد، براي بالا بردن جسم نيروي .................... نياز داريم. (بيشتري )
2- ما از انرژي الكتريكي براي توليد نور و گرما و .................... استفاده مي كنيم. ( حركت )
3- همه وسايل الكتريكي داراي ....................  نيستند. ( موتور الكتريكي )
4- از موتورهاي الكتريكي ساده مي توان به .................... اشاره کرد. ( آرميچر )
5- پس اگر ....................  نداشته باشيم نمي توانيم اجسام را به حركت در آوريم. ( نيرو )
6- يكي از انرژي هايي كه در ماشين پيچيده مورد استفاده قرار مي گيرد، .........................  است.

( انرژي الكتريكي )

سؤالات تشريحي
1- در چه صورت جسمي كه ساكن است حركت مي كند؟ وقتي كه به آن نيرويي وارد شود.

2- ماشين چيست؟ به وسايلي كه انجام دادن كارها را براي ما آسان مي كنند ماشين گفته مي شود.

3- اهرم چيست و از چه قسمت هايي ساخته شده است؟

وسیله اي است كه از آن براي بالا بردن اجسام استفاده مي شود. اهرم دارای سه قسمت است: تكيه گاه - قسمتي كه بر آن نيرو وارد مي كنيم. -  قسمتي كه اهرم بر جسم نيرو وارد مي كند.                                                                                                     

  4- كدام قسمت از بدن ما مانند اهرم كار مي كند؟

بازوها هنگام برداشتن بار سنگين، استخوان هاي پا هنگامي كه با پا در توپ حركت ايجاد مي كنيم. در تمام اين حركات مفصل ها مثل تكيه گاه اهرم هستند و استخوان ها مثل ميله هاي اهرم عمل مي كنند.

5- سطح شيب دار چگونه حركت دادن اجسام را آسان مي كند؟                                          به وسيله نيروي كشش زمين اجسام سنگين را به طرف پایين مي كشد.

6- ماشين هاي ساده را نام ببريد؟  قرقره ها،   اهرم ها،    سطح شيب دار.

7- در ساختمان ماشين هاي پيچيده چه چيزهايي استفاده مي شود؟

از چرخ دنده ها و قطعه هاي گوناگون فلزي و ماشين هاي ساده.                                                                                                 

  8- موتورالكتريكي چیست؟

وسيله اي است كه انرژي الكتريكي را به انرژي حركتي تبديل مي كند.                                                                                             

9- در چه صورت مي توانيم موتور الكتريكي قوي تري بسازيم؟

هر چه تعداد سيم پيچ ها بيشتر باشد، موتور الكتريكي قوي تري درست مي شود.

شعر منظومه شمسی علوم چهارم

 

خورشید تابــان منم
زرد و درخشان منم

تو آســـــــمون ثابتم 
پیش همه رابـــــطم



نخستین ســــــیاره ام 
عطارد حـــــــــــــاره ام
همسایه ی خورشیدم
تن پرور و رشـــــــــیدم 
من داغ داغ داغــــــــم
کسی نیاد سراغــــــم



زهره خانم من هـــستم
با همه دوست دوسـتم
پر نور و تابــــــــــــنده ام 
در آسمــــــــــان زنده ام
اندازه ی زمینـــــــــــــــم
کوه و دشت را می بینم 
نزدیک خورشیــــــدم من
بی آب و گرمســـیرم من



بعد از زهره زمیــــــنم 
هر موجودی می بینم 
سفید و آبی هــــستم
زیبا و عالی هـــــستم



دوست زمــــــــین منم من
نزدیـک پروینـــــــــــــــم من 
هــوا و آب نـــــــــــــــــدارم 
از خودنشــــــــــان میزارم
سطح من از غـــــبار است 
سنگ های نرم درآن است
کوه بلـــــــــــــــــــندی دارم
پر از گودال وچاهــــــــــــــم
دور زمیـــــــــــــن می گردم
چهارهفته ای می چرخــــم
از خود نوری نــــــــــــــدارم 
نور را از خورشیـــــد میآرم 
نام نورم مهتــــــــــاب است
نورانــــــی وشب تاب است
تلســــــــــــکوب را نگاه کن
من را درآن جـــــــــــــدا کن
به شکل گردیـــــــــــــم من
سفید و ابریـــــــــــــــم من
نه گرمــــــــــم و نه سردم 
پر از شـــــــــــــادی ودردم
آب و هــــــــــــــــوایی دارم 
مکان و جـــــــــــــــایی دارم

 
مریخ سرخ رنگ مـــــــنم 
بعد از زمـــــــــــــین آمدم
درون خــــــــــود آب دارم 
چه فایــــــــــــــده یخ زارم
دو سال یک بار می گردم
دور خورشید می چرخــم
سطح من از بیابــــــــــــان
عین زمــــــــــــــین فراوان 


بزرگترین ســـــــــــیاره 
مشتری جان نام داره
از جنــــــــس گاز دارم
در خـــود یک راز دارم
حلقه ی روشــن دارم 
به دور این تـــــن دارم


زیباترین ســــیاره ام
زحل جان نــــام دارم
یک نام فارسی دارم 
بهـرام به یاد می آرم
از جنــس گاز هستم
زیبا و ناز هــــــــستم


سه ســــــــیاره ی دیگر
به آن ها خوب بنگـــــــــر
اورانوس هست ونپتون
پلـــــــــــــــــوتو دورترازآن
از خورشید خیلی دورند
خیلی سرد وکم نــــورند

نکات مهم علوم ششم فصل نهم

در محیط اطراف ما چیزهایی در حال حرکت و جابجایی هستند. موادی تغییر می کنند و خاصیت آنها عوض می شود .

در تمام این پدیده ها، عامل مشترکی وجود دارد.

 

.:: انرژی ::.

 

انرژی را توانایی انجام کار گویند.
انرژی عاملی است که باعث حرکت یا تغییراتی در مواد می شود.
یکای اندازه گیری انرژی به افتخار دانشمند به نام جیمز ژول ، ژول نامیده شده است.
دسته بندی انرژی به دو صورت انجام می گیرد.

 

الف: بر اساس صورتهای انرژی
 ب : بر اساس انواع انرژی 

الف: صورت های انرژی

1) انرژی شیمیایی:

 

صورتی از انرژی است که در مولکول های بعضی از مواد ذخیره شده است. انرژی موجود در مواد غذایی، انرژی سوخت هایی چون نفت و بنزین و ...

این صورت انرژی را نمی توان از روی ظاهر آن تشخیص داد و برای آزاد کردن این انرژی ، یک تغییر شیمیایی لازم است.
در هر گرم از غذایی که ما می خوریم و یا سوختی که در ماشین می ریزیم، مقداری انرژی شیمیایی ذخیره شده است.
این انرژی را با واحد کیلوژول بر گرم بیان می کنند. به طور مثال انرژی شیمیایی نفت9/47کیلوژول بر گرم است یعنی در هر گرم نفت مقدار 9/47 کیلوژول (47900 ژول) انرژی شیمیایی ذخیره شده است.
یکی از مشکلات بسیار مهم استفاده از سوخت ها، آلوده کردن هوا به علت تولید گازهای کربن دی اکسید و گوگرد دی اکسید است.
2) انرژی گرمایی :

 

صورتی از انرژی است که به جنبش مولکول ها بستگی داد.
هرچه تعداد مولکول های یک جسم بیشتر و جنبش مولکول های آن بیشتر باشد. انرژی گرمایی آن بیشتر است.
از این انرژی در پختن غذا، گرم کردن خانه و ... استفاده می شود.
3) انرژی نورانی:

 

صورتی از انرژی است که از جایی به جای دیگر منتقل می شود.
4) انرژی الکتریکی:

 

یکی از صورتهای انرژی است که در زندگی روزمره بیشترین استفاده را دارد.
زیرا این انرژی به راحتی منتقل شده و به آسانی به صورتهای دیگر انرژی تبدیل می شود.
انرژی الکتریکی را می توان از طرق باد، آبهای جاری و سوزاندن سوختها به دست آورد.
5) انرژی صوتی:

 

این صورت انرژی باعث حرکت مولکول های هوا شده و به آسانی از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل می شود.
6) انرژی مکانیکی:

 

تمام اجسام در حال حرکت دارای انرژی مکانیکی هستند.

  

7) انرژی هسته ای (اتمی):

 

در هسته بعضی از اتم های سنگین مانند اتم اورانیوم و توریم انرژی قابل ملاحظه ای ذخیره شده است.
این انرژی مانند انرژی شیمیایی از روی ظاهر آن قابل تشخیص نیست و برای آزاد کردن آن یک واکنش هسته ای لازم است.
اگر هسته اتم های سنگین شکافته شود مقدار قابل ملاحظه ای انرژی بخصوص گرما تولید می کند. از این انرژی برای به کار انداختن توربین های بخار برای تولید برق استفاده می شود.
شما در سالهای آینده با این انرژی و راههای آزاد کردن انرژی هسته ای به طور کامل آشنا خواهید شد.
ب) انواع انرژی

1) انرژی پتانسیل :

انرژی ذخیره شده در اجسام را انرژی پتانسیل می گویند.
وقتی فنری کشیده یا فشرده می شود و یا وزنه ای از سقف آویزان می شود دارای انرژی ذخیره شده است.
این انرژی به صورتهای مختلف در مواد ذخیره می شود، بنابراین انرژی پتانسیل انواع گوناگونی دارد.
الف) انرژی پتانسیل گرانشی:

شخصی که روی پله نردبانی ایستاده است. جسمی که بر روی طاقچه قرار دارد. سنگی که بالای کوه قرار داردهمه دارای انرژی ذخیره شده هستند.
این نوع انرژی که جسم فقط به علت ارتفاعش از سطح زمین دارد، انرژی پتانسیل گرانشی نام دارد.

 

 

 

 

چشیدن علوم پنجم

ابتدا طعم موادي مانند شكلات ، نمك ، سيب ترش و ته خيار سبز را با كمك زبان مشخص كنيدو بعد به زبان يكديگر با دقت نگاه كنيد و شكل زبان يكديگر را بكشيدو قسمتهايي از آن را كه مز ه هاي (شوري ،شيريني،تلخي و ترشي) را حس كرده ايد را مشخص كنيد.

 

 

الف _با چشم بند چشم دوستت را ببند و از او بخواه تا بيني اش را بگيرد حالا تكه ي كوچكي از يك ميوه مانند سيب در دهانش يگذار . آيا او مي تواند از روي مزه نام ميوه را حدس بزند ؟ اين كار را با آبليمو و يا   مقدار بسيار كمي نمك و يا چند نوع خوراكي ديگر انجام بدهيد ، اين بار تو چشمت را ببند و آزمايش را انجام بده آيا مي تواني ا ز روي مزه خوراكي ها را حدس بزني ؟ نتيجه را در نظر خواهي قرار بدهيد و آن را با نتيجه ي سايردوستانتان مقايسه نماييد .

 

ب_ چشمان دوستت را ببند، چيز هايي مثل صابون، عطر و ... جلوي بيني اش بگير . ببين آيا از بوي اجسام مي تواند نام آن ها را حدس بزند؟ اين بار تو اين آزمايش را با چشم بسته انجام بده آيا تو مي تواني از بوي اجسام نام آن ها را حدس بزني؟ نتيجه را با جواب دوستانت مقايسه كن .

    اندام بويايي و چشايي ( بوييدن و چشيدن ) :

زبان و بيني دو اندامي هستند كه از نظر بو و مزه ، شبيه هم عمل مي كنند . در هر دو اندام ، انتهاي رشته هاي عصبي نسبت به مولكول هاي مواد بو دار و مزه دار ، حساس هستند .  حس بويايی مربوط به بيني و حس چشايي مربوط به زبان است . زبان به چهار مزه اصلي ( شيريني ، شوري ،‌ترشي و تلخي ) حساس است .

 

 

 

لامسه علوم پنجم

1- اندام حس بساوایی ( لامسه ) چیست؟ پوست.

2- پوست چه کار می کند؟ توسط پوست از سختی ، نرمی، زبری، صافی، گرمی ، سردی و فشار را حس می کنیم. علاوه براینها پوست مانع ورود میکروب ها به بدن نیز می شود.

3- در پوست چه گیرنده هایی وجود دارد؟ گیرنده ی لمسی، گیرنده ی فشار، گیرنده ی گرما، گیرنده ی درد، گیرنده ی گرما.

4- پوست از چندبخش ساخته شده است؟ دو بخش، پوست بیرونی، پوست درونی.

5- پوست بیرونی از چندقسمت تشکیل شده است؟ دوبخش، بخش بیرونی که از سلولهای خشکی تشکیل شده و قسمت درونی که از سلولهای زنده ساخته شده است.

6-  در پوست درونی چه چیزهایی وجود دارد؟ رگهای خونی، غده های چربی و عرق، پیاز مو و رشته های عصب مخصوص لمس، فشار، گرما، سرما و درد وجود دارند.

7- غده های چربی زیر پوست چه می کنند؟ باترشح چربی سطح پوست را نرم نگه می دارند.

8- غده های عرق چه می کنند؟ با عرق کردن هم بخشی از مواد زاید از بدن خارج می شود و هم با بخار شدن عرق، بدن خنک می شود.

9- اگر در اتاق تاریکی باشید برای شناختن چیزهایی که در اتاق است از چه حسی استفاده می کنید؟ حس لامسه.

10- به کمک چه حسی می فهمید در هر هوایی چه لباسی باید بپوشید؟ حس لامسه.

11- کسانی که نمی توانند ببینند، خواندن را به وسیله ی چه حسی فرامی گیرند؟ حس لامسه ( با استفاده از الفبای بِریل ). 

 

نکته علوم چهارم

آهنربا:

یونانیان باستان بیش از 2500 سال پیش با پدیده ی آهن ربا آشنا بودند، تالس که اغلب از او به عنوان پدر علم یونان یاد می شود، ماده ی کانی مگنتیت (Fe₃O₄) را که آهن می رباید می شناخت، ماده ی دارای چنین ویژگی را آهن ربا می گویند. مشهور است که این ماده برای نخستین بار در محلی به نام "مگنزیا" در آسیای صغیر (ترکیه ی امروز) مشاهده است.

خاصیت آهنربایی در آهن، نیکل، کبالت و پاره ای از ترکیبات و آلیاژهای آن ها نیز وجود دارد.

آهن ربا را با توجه به نوع کاربردی که دارند، به شکل های مختلف (میله ای،نعلی شکل، تیغه ای و...) می سازند.

قطب های آهنربا:

 

یک آهنربا به هر شکلی که ساخته شده باشد، دارای دو قطب است.

اگر یک آهنربا را درون ظرفی پر از میخ های کوچک یا براده های آهن فرو ببرید و سپس بیرون بیاورید مشاهده خواهید کرد که ربایش و تراکم براده های آهن در دو ناحیه آهنربا بیش از جاهای دیگر است.

به ناحیه هایی از آهن ربا که براده های بیشتری را جذب می کند و خاصیت آهنربایی در آن نواحی بیش تر است، قطب های آهنربا می گویند.

توجه: در آهنربای نعلی شکل، یکی از شاخه ها قطب N و شاخه ی دیگر قطب S است. در آهنربای حلقه ای معمولا دو سمت بالا و پایین آهنربا قطب ها را تشکیل می دهند

اگر آهنربا را دور از چیزهای آهنی، آزادانه بیاویزیم همیشه در راستای شمال � جنوب جغرافیایی محل آزمایش قرار می گیرد، از این رو قطب های آهن ربا را به قطب N یا شمال یاب و قطب S جنوب یاب نامگذاری کرده اند.

یکی از ویژگی های جالب آهن ربا این است که اگر آهن ربایی را به دو یا چند قطعه بشکنیم، هر قطعه نیز خود یک آهن ربا با دو قطب S,N است آزمایش ها نشان داده است که هر قدر این عمل شکستن را ادامه بدهیم، بازهم قطعه های حاصل دارای دو قطب S,N خواهد بود. پس می توان نتیجه گرفت که قطب N از قطب S حدا شدنی نیست و کوچکترین ذره های تشکیل دهنده ی آهن رباها (یعنی اتم ها یا مولکول ها) نیز آهنربا هستند و دو قطب S,N دارند.

این آهنرباهای کوچک را دو قطبی مغناطیسی می نامند زیرا هر یک همواره دو قطب S,N دارند.

 

اثر قطب های آهنربا:

قطب های همنام (N,N � S,S) یکدیگر را می رانند.

قطب های ناهمنام (N,S) یکدیگر را می ربایند.

ساخت آهن ربا:

آهنربا معمولا به سه روش مالش، القا و الکتریکی ساخته می شود.

1) مالش:

اگر میله فولادی را مطابق شکل به وسیله یک آهنربا مالش دهیم میله خاصیت مغناطیسی پیدا کرده و آهنربا می شود. در این روش قطبی که در انتهای مسیر، مالش به وجود می آید مخالف قطب مالش دهنده است.

2) القای مغناطیسی:

اگر یک سر آهنربای میله ای را به چند میخ آهنی کوچک نزدیک کنیم مشاهده می شود که میخ ها جذب آهن ربا شده و هر یک میخ می تواند میخ دیگری را جذب می کند. در واقع میخ اولی توسط آهن ربا به یک آهنربا تبدیل شده که توانسته است میخ دومی را جذب کند. به همین ترتیب میخ های بعدی نیز آهنربا شده اند. به این ترتیب یک زنجیر مغناطیسی ساخته شده است.اگر آهنربای قویتریداشته باشیم می توانیم زنجیر بلندتری بسازیم

ایجاد خاصیت مغناطیسی در یک آهن توسط یک آهن ربا بدون تماس با آن، را القای مغناطیسی می نامند.

 

آهن ربا ابتدا سنجاق یا یک ماده ی مغناطیسی را طوری به آهن ربا تبدیل می کند که قطب های ناهمنام آهنربا و سنجاق در مجاورت یکدیگر واقع شوند، در این حالت نیروی جاذبه مغناطیسی بین قطب های ناهمنام، باعث جذب سنجاق توسط آهنربا می شود.

3) روش الکتریکی:

برای آن که یک آهنربای الکتریکی بسازیم، کافی است یک قطعه آهن را در داخل یک سیملوله که از چندین دور تشکیل شده قرار داده و جریان مستقیمی به مدت چند ثانیه از آن بگذرانیم، قطب آهنربایی که ایجاد می شود به جهت جریان از سیملوله بستگی دارد. اگر سیم پیچ را طوری دست خود بگیریم که چهار انگشت پیچیده شده در جهت جریان قرار گیرد، انگشت شست، قطب N را نشان می دهد.1) شمار دورهای سیملوله هر چه عده دورهای سیملوله بیشتر باشد، آهنربای الکتریکی قویتر خواهد بود.

2) جریانی که از سیملوله می گذرد هر چه شدت جریان عبوری از سیملوله بیش تر باشد, آهن ربا الکتریکی قویتر خواهد بود.

 

نکته: مهم ترین عواملی که خاصیت آهنربایی را ضعیف می کنند، گرما و ضربه هستند برای جلوگیری از ضعیف شدن آهنربا، باید:

1- از وارد شدن ضربه به آن جلوگیری شود.

2- از قرار دادن آن در محل گرم خودداری کنیم.

3- آهنربا را به صورت دوتایی به نحوی که قطب N هر یک در مجاورت قطب S دیگری قرار داشته باشد، نگهداری کنیم یا آن ها را به یک جسم آهنی بچسبانیم.

 

 

 

 

علوم چهارم (آهن ربا)

       1)   خاصيّت آهن‌ربايي در قطب‌هاي آهن‌ربا، بيش‌تر است.

2)      خاصيّت آهن‌ربايي در وسط آهن‌ربا از بقيّه‌ي قسمت‌هاي آن، کم‌تر است.

3)      قطب‌هاي هم‌نام آهن‌ربا، يک‌ديگر را دفع و قطب‌هاي نا‌هم‌نام، يک‌ديگر را جذب مي‌کنند.

4)      به کمک آهن‌ربا که قطب‌هاي آن مشخّص است، هر دو قطب آهن‌رباي ديگر را مي‌توان تشخيص داد.

5)      براي ساختن آهن‌رباي الکتريکي بايد يک ميخ آهني بزرگ، باتري و مقداري سيم روکش‌دار تهيّه کنيم.

6)      آهن‌رباي الکتريکي، نوعي آهن‌رباي مصنوعي است که مي‌توان به دلخواه، اثر آن را قطع و وصل کرد.

7)      در يک آهن‌رباي الکتريکي، هر چه تعداد دورهاي سيم‌پيچ و شدّت جريان بيش‌تر باشد، قدرت آهن‌ربايي بيش‌تر خواهد شد.

8)      قطب‌نما و قبله‌نما، از آهن‌ربا ساخته شده‌اند.

9)      از قطب‌نما براي تعيين جهت‌هاي جغرافيايي استفاده مي‌کنند. هم‌چنين براي ناوبري در کشتي و هواپيما استفاده مي‌شود.

10)  قطب شمال آهن‌ربا، به سمت شمال جغرافيايي و قطب جنوب آن، به سمت جنوب جغرافيايي قرار دارد.

11)  در وسايلي مانند تلويزيون، موتور الکتريکي و درب يخچال، آهن‌ربا به‌کار رفته است.

12)  آهن‌ربا بعضي از فلزات را جذب مي‌کند.

13)  آهن، نيکل، انواع فولاد و . . . جذب آهن‌ربا مي‌شوند، ولي مس، طلا، نقره و . . . جذب آهن‌ربا نمي‌شوند.

14)  اگر يک آهن‌ربا را به دو قسمت تقسيم کنيم، هر يک از قسمت‌هاي کوچک‌تر به تنهايي آهن‌ربا هستند و هر يک شامل قطب شمال و جنوب هستند.

15)  موادي که جذب آهن‌ربا مي‌شوند و خود قابل تبديل شدن به آهن‌ربا هستند، «مواد مغناطيسي» نام دارند.

16)  موادي که جذب آهن‌ربا نمي‌شوند و خود قابل تبديل شدن به آهن‌ربا نيستند، «مواد غيرمغناطيسي» نام دارند.

17)  کره‌ي زمين مانند يک آهن‌رباي تيغه‌اي مي‌ماند که قطب شمال آن، در جنوب جغرافيايي کره‌ي زمين قرار دارد و قطب جنوب آن، در شمال جغرافيايي کره‌ي زمين قرار دارد.

18)  خاصيت آهن‌ربايي در مقابل ضربه، گرما و گذشت زمان آسيب‌پذير است.

 

 

ریاضی هورااا

اگر عددی را در 9 ضرب کنید، جواب هر چه باشد، مجموع رقم های آن مساوی 9

می شود. مثلاً اگر 46 را در 9 ضرب کنید، می شود 414. حالا اگر این عددها را با هم

جمع کنید، برابر 9 می شود .

مثال دیگر: 593043 ضربدر 9=5337387 

حالا رقم های جواب را با هم جمع می کنیم:

36=5+3+3+7+3+8+7

9=3+6

هر وقت عددی را در 9 ضرب کردیم، می توانیم این طوری امتحانش کنیم