وبلاگ تخصصی دبستان بهشت آیین

باارزش ترین منبع محیط زیست در ایران و تقریبا جهان به غیر از دو سه نقطه، خاک است. خاک سرمنشاء حیات است. حدود ۳۰ سانتیمتر از خاک که به آن خاک زنده و جاندار می گویند دارای عناصر، ترکیبات، موادغذایی و موجودات زنده است .هر سانتیمتر مکعب ازخاک ۴۰۰ سال طول می کشد به طور متوسط از سنگ خارا تبدیل به خاک کشاورزی شود. ازطرفی ما سالا نه در ایران ۴۸ تن از این خاک باارزش را در هر هکتار از دست می دهیم. این رقم در اروپا ۱۲ تن در هکتار و در آمریکا ۴ تن درهکتار است.
جنگلها و مراتع با پوشش گیاهی خود نقش زیادی در حفظ خاک و نگهداری آن دارند و هرجا که این پوشش گیاهی مطلوب باشد فرسایش خاک به وسیله باد و آب کمتر اتفاق می افتد و از طرف دیگر گیاهان باعث می¬شوند به مرور زمان سنگها تجزیه شده و به خاک تبدیل شوند و خود نیز حاصلخیزی خاک را افزایش دهند.بزرگ ترین عامل از بین رفتن و فرسایش خاک در ایران جنگل زدایی، یعنی از بین رفتن جنگل ها است. سالا نه چهار درصد از سطح جنگل های شمال (جنگل های هیرکانی) از بین می رود. به این ترتیب در طول ۳۰ سال گذشته نیمی از جنگل های شمال را که قدمتی حدود ۳٫۵ میلیون سال دارند و به دوران چهارم زمین شناسی بازمی گردند از دست داده ایم .
خاک یکی از عناصر مهم تشکیل دهنده اکوسیستم های مرتعی است که منبع غذایی و رطوبت برای گیاهان مرتعی می باشد.معمولا برداشت پوشش گیاهی توسط دام باعث کاهش ورود بقایای گیاهی به خاک و نتیجتا عناصر غذایی آن می شود.علف خواران یک جزء جدایی ناپذیر در مراتع هستند که از راه های گوناگون (لگد کوبی – مصرف-دفع فضولات – توزیع مجدد – خروج) روی جریان مواد غذایی اثر می گذارد. چرای مفرط مراتع از جمله فعالیتهایی است که باعث کاهش تولید گیاهی و تخریب و بیابانی شدن خاک میگردد. . با افزایش شدت چرا از کربن، نیتروژن و ماده آلی خاک کاسته می شود.چرای بیش از حد با ایجاد تغییرات منفی در عناصر غذایی خاک، پایداری اکوسیستم مرتعی را به خطر می اندازد. وقتی پوشش گیاهی یک ناحیه در اثر چرای تعداد زیادی دام از بین می رود ، ذرات خاک به آسانی به وسیله باد و آب پراکنده می شود و خاک کافی و مناسب برای رشد گیاهان مختلف وجود نخواهد داشت.

جنگل زدایی و خاک:
اثرات جنگل زدایی بر اقلیم اساساً به دلیل تغییر کاربری اراضی، تغییر پوشش گیاهی زمین، سوزاندن و قطع یکسره جنگلهاست که منجر به انتشارات جوی، عدم تعادل کربن در جو و خاک، فرسایش آبی و بادی می شود.. فعالیتهای کشاورزی و دامپروری بر پوشش گیاهی سطح زمین استرس وارد می کند بنابراین ممکن است عامل افزایش آلبدو در سطح باشد. کاهش پوشش گیاهی دراثر آتشسوزی و قطع یکسره باعث قرار گرفتن خاک در معرض بلایای طبیعی شده و افزایش دما و فشردگی خاک و در نهایت منجر به کاهش محتوای آب در خاک و کاهش قابلیت نفوذپذیری خاک می گردد و خاک به شدت ضعیف شده و نسبت به فرسایش آبی و بادی حساس می شود. معمولاً دمای بالا و بارندگی کم در مناطق خشک منجر به فقر موادآلی در خاک و سرعت بخشیدن به اکسیداسیون می گردد. کم بودن مواد آلی منجر به دانه بندی ضعیف خاک و عدم پایداری دانه بندی خاک می شود به این ترتیب خاک در مقابل فرسایش آبی و بادی مقاومت نخواهد داشت.. میزان جنگل زدایی ۶/۱۴ میلیون هکتار درسال با میزان توسعه جنگلهای طبیعی و جنگلکاریها به اندازه ۲/۵ میلیون هکتار در سال قابل مقایسه نیست.
جنگل از دیدگاه عامیانه فضایی سبز و خرم برای گشت و گذار درطبیعت و از نظر اقتصادی منبعی برای تامین فراورده های چوبی است.
تعریف جنگل:
فائو جدیدترین تعریفی که در سال ۲۰۰۰ برای جنگل ارائه کرده است به شرح زیر است:
• هر ناحیه ای که دارای جنگلهای طبیعی و مصنوعی با شرایط زیر باشد در تعریف جنگل قرار می گیرد.
• میزان تاج پوشش آن در واحد سطح بیشتر از ۱۰ درصد و مساحت آن بیشتر از نیم هکتار باشد.
• درختان قادر باشند به ارتفاع حداقل ۵ متر برسند.طبق این تعریف درختانی که هنوز به رشد نهایی خود نرسیده و می توانند رشد کنند به طوری که به ۱۰% تاج پوشش و ۵ متر ارتفاع برسند جزو جنگل محسوب می شوند.
• جنگل های احداث شده در اراضی کشاورزی و جنگل کاری های ایجاد شده برای تولید الوار و جنگل های بلوط چوب پنبه ای نیزجزو جنگل می باشند.جنگل های ایجاد شده به روش اگروفارستری در این تعریف قرار نمی گیرند.
تعریف جنگل زدایی: تبد یل جنگل به سایر کاربری ها یا کاهش تاج پوشش درختان به زیر آستانه ۱۰% در واحد سطح را جنگل زدایی می گویند.